Peşəkar idman uzun illərdir milyonlarla insan üçün ədalətli rəqabətin, əzmkarlığın və zəhmətin simvolu sayılır. Lakin böyük pul, şöhrət və təzyiq bəzi hallarda qaydaların pozulmasına gətirib çıxarıb.
Tarix boyu ayrı-ayrı idmançılar və hətta bütöv komandalar qalibiyyət naminə qadağan olunmuş üsullara əl ataraq ciddi qalmaqallara səbəb olublar. Bu cür hadisələr təkcə nəticələri deyil, həm də azarkeşlərin idmana olan inamını sarsıdıb.
Bəziləri ömürlük diskvalifikasiya ilə, digərləri isə həbs və böyük cərimələrlə üzləşib. Aşağıda dünya peşəkar idmanını silkələyən ən səs-küylü saxtakarlıq hadisələrindən yeddisini təqdim edirik.
“Black Sox” qalmaqalı – uduzulan Dünya Seriyası
1919-cu ildə “Cincinnati Reds” Dünya Seriyasında favorit sayılan “Chicago White Sox”u 5:3 hesabı ilə məğlub etmişdi. Lakin bir il sonra məlum oldu ki, “White Sox”un səkkiz oyunçusu qumarbazlarla əlbir olaraq seriyanı bilərəkdən uduzmaq üçün pul alıb.
“Black Sox” qalmaqalı kimi tarixə düşən hadisə üzrə oyunçular 1921-ci ildə məhkəmədə bəraət alsalar da, komissar Kenesaw Mountain Landis onları ömürlük beysboldan uzaqlaşdırdı.
Metro ilə finişə çatan marafonçu
1980-ci ildə Rozi Ruiz Boston marafonunda qalib elan olundu və üç saatdan az müddətdə finişə çataraq rekord müəyyənləşdirdi. Ancaq tezliklə şübhələr yarandı: heç kim onu yarış boyunca görməmişdi və əvvəlki Nyu-York marafonunda nəticəsini 25 dəqiqə yaxşılaşdırmışdı.
Bir fotoqraf onun Nyu-York yarışında metrodan istifadə etdiyini bildirdi. Sonradan məlum oldu ki, Ruiz Boston marafonunun böyük hissəsini qaçmayıb, finişə təxminən bir mil qalmış marşruta qoşulub. O, titulundan məhrum edildi və medal geri qaytarılmadı.
Lens Armstronqun etirafı
Yeddi dəfə “Tour de France” qalibi olmuş velosipedçi Lens Armstronq illərlə dopinqdən istifadə etmədiyini deyirdi. Lakin 2013-cü ildə Oprah Winfreyə müsahibəsində performansı artıran maddələrdən yararlandığını etiraf etdi.
ABŞ Anti-Dopinq Agentliyi onu ömürlük diskvalifikasiya etdi və titullarını ləğv etdi. Beynəlxalq Velosipedçilər İttifaqı da eyni qərarı verdi. Bundan başqa, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi 2000-ci il Sidney Olimpiadasında qazandığı bürünc medalı geri aldı.
Marion Cons həbs cəzası aldı
2000-ci il Sidney Olimpiadasında beş medal qazanan sprinter Marion Cons sonradan federal agentlərə yalan danışdığını etiraf etdi. O, 1999–2001-ci illərdə “THG” adlı steroid qəbul etdiyini bildirdi və bütün medallarını qaytardı.
2008-ci ildə Cons altı ay həbs, iki il şərti cəza və ictimai işlərə məhkum edildi.
NBA hakimindən mərc qalmaqalı
NBA-da 13 il hakimlik etmiş Tim Donahi 2007-ci ildə oyunlara mərc etdiyi üzə çıxdıqdan sonra istefa verdi. O, hakim kimi əldə etdiyi gizli məlumatlar əsasında digər şəxslərə mərc tövsiyələri verirdi.
2008-ci ildə Donahi 15 ay həbs və üç il nəzarətli azadlıq cəzası aldı. O və iki tərəfdaşı liqaya 200 min dollardan çox təzminat ödəməyə razılaşdılar.
Fiqurlu konkisürmədə hücum
1994-cü il Qış Olimpiadası ərəfəsində Tonya Hardinq və Nensi Kerriqan arasındakı rəqabət qalmaqalla nəticələndi. Hardinqin keçmiş əri ilə əlaqəli şəxs Kerriqanın dizinə dəyənəklə zərbə endirdi.
Jeff Gillooly iki il həbs cəzası aldı. Hardinq isə üç il şərti cəza və 100 min dollar cərimə olundu. Kerriqan sağalaraq Olimpiadada gümüş medal qazandı.
“New England Patriots” və iki qalmaqal
NFL-in “New England Patriots” klubu son onillikdə iki böyük qalmaqalla gündəmə gəlib. 2007-ci ildə “Spygate” hadisəsində komanda rəqib məşqçilərin siqnallarını lentə aldığı üçün baş məşqçi Bill Belichick 500 min dollar, klub isə 250 min dollar cərimələndi və draft hüququnu itirdi.
2015-ci ildə “Deflategate” qalmaqalında komandanın istifadə etdiyi topların normadan aşağı təzyiqlə doldurulduğu müəyyən edildi. Kvoterbek Tom Breydi dörd oyunluq diskvalifikasiya aldı, klub isə 1 milyon dollar cərimə və draft seçimlərindən məhrum edildi.
Bu hadisələr bir daha sübut edir ki, idmanda qalib gəlmək istəyi bəzən ədalət prinsiplərinin pozulmasına gətirib çıxarır və nəticədə həm karyeralar, həm də reputasiyalar ciddi zərbə alır.
