Müasir idman böyük stadionlar, televiziya yayımları və milyonlarla azarkeşlə assosiasiya olunur. Lakin idmanın tarixi bundan çox daha qədimdir. İnsanlar min illər əvvəl də güclərini, çevikliklərini və dözümlülüklərini sınamaq üçün müxtəlif yarışlar keçirirdilər.
Bu yarışların bir çoxu əvvəlcə ov, müharibə və ya fiziki hazırlıqla əlaqəli idi. Zaman keçdikcə isə onlar qaydalarla tənzimlənən idman növlərinə çevrildi və bu günə qədər yaşamağa davam etdi. Tarixin dərinliklərindən gələn bəzi idman növləri indi də dünya üzrə milyonlarla insan tərəfindən izlənilir və oynanılır.
Aşağıda insan tarixində ən qədim və bu gün də populyarlığını qoruyan beş idman növü haqqında məlumat verilir.
Boks
Boksun tarixi təxminən e.ə. 3000-ci illərə qədər uzanır. Qədim Mesopotamiya və Misir mədəniyyətlərində insanların yumruq döyüşləri ilə yarışdıqları məlumdur. O dövrdə döyüşçülər əllərini qorumaq üçün dəri qayışlardan istifadə edirdilər.
Sonralar boks qədim Yunanıstanda daha geniş yayılıb və e.ə. 688-ci ildə Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil edilib. İlk dövrlərdə bu idman çox sərt və təhlükəli olsa da, zaman keçdikcə qaydalar dəyişdirildi.
Əlcəklərin tətbiqi, raund sistemi və çəki kateqoriyalarının yaradılması boksu daha təhlükəsiz idmana çevirdi. Bu gün boks dünya üzrə ən məşhur döyüş idman növlərindən biridir və Məhəmməd Əli kimi əfsanəvi idmançılar onun tarixində xüsusi yer tutur.
Güləş
Güləş insanlığın ən qədim idman növlərindən biri hesab olunur. Qədim Misirdə tapılan rəsmlərdə güləş səhnələri təsvir edilib və bu yarışların min illər əvvəl keçirildiyini göstərir.
Güləş yalnız Yaxın Şərqdə deyil, həm də qədim Yunanıstanda və Asiya ölkələrində geniş yayılmışdı. Hətta Homerin məşhur “İliada” əsərində də güləş yarışlarından bəhs olunur.
Müasir dövrdə güləş Olimpiya Oyunlarının əsas idman növlərindən biridir. Sərbəst və yunan-Roma üslubları beynəlxalq yarışlarda ən məşhur formalar hesab olunur. Bununla yanaşı, bir çox ölkələrdə milli güləş ənənələri də qorunub saxlanılır.
At yarışları
At yarışları qədim dövrlərdən həm idman, həm də böyük tamaşa kimi qəbul olunurdu. Qədim Yunanıstanda və Romada arabalarla keçirilən yarışlar minlərlə tamaşaçını cəlb edirdi.
Müasir at yarışlarının əsası isə XVII əsrdə İngiltərədə qoyulub. Bu dövrdə yarış atlarının xüsusi cinsləri yetişdirilməyə başlanıb. Bu gün at yarışları dünyanın bir çox ölkəsində keçirilir və böyük idman və sosial tədbir hesab olunur. Kentucky Derby və Royal Ascot kimi məşhur yarışlar həm idman, həm də ənənəvi mədəniyyət elementləri ilə seçilir.
Cirit atma
Cirit atma qədim Olimpiya Oyunlarının əsas yarışlarından biri olub. e.ə. 708-ci ildə bu idman növü pentatlon yarışının tərkib hissəsi kimi keçirilirdi.
Əvvəlcə cirit atma ov və hərbi hazırlıq məqsədilə istifadə edilirdi. Lakin zaman keçdikcə bu fəaliyyət idman yarışına çevrildi.
Müasir atletikada cirit atma güc, sürət və dəqiqliyin birləşməsini tələb edən çətin yarışlardan biridir. Bu idman növü bu gün də Olimpiya proqramında yer alır və dünya çempionatlarında geniş maraq doğurur.
Qaçış
Qaçış bəlkə də insan tarixinin ən təbii idman növüdür. Qədim dövrlərdə insanlar ov zamanı və təhlükədən qaçmaq üçün sürətli hərəkət etməli olurdular.
Yunanlar bu fəaliyyətə idman xarakteri verərək Olimpiya stadion yarışını yaratdılar. Bu yarış qədim Olimpiya Oyunlarının əsas tədbirlərindən biri idi.
Bu gün qaçış müxtəlif formalarda mövcuddur: qısa məsafəli sprintlərdən tutmuş marafon yarışlarına qədər. Qaçış həm peşəkar idmançılar, həm də sağlam həyat tərzi sürmək istəyən insanlar üçün ən əlçatan fiziki fəaliyyətlərdən biri hesab olunur.
Dünyanın ən qədim idman növləri sadəcə tarixdən qalan ənənələr deyil. Onlar bu gün də milyonlarla insanın həyatında mühüm yer tutur.
Boks, güləş, at yarışları, cirit atma və qaçış kimi idman növləri minilliklər boyu dəyişərək müasir idman sisteminin bir hissəsinə çevrilib. Bu idmanlar insanın rəqabət ruhunun, fiziki gücünün və birlik hissinin tarix boyu necə formalaşdığını göstərən canlı nümunələrdir.
