Bütün idman növləri yalnız istedad və fiziki hazırlıqla ölçülmür. Bəzi idman sahələrində uğur qazanmaq üçün ciddi maliyyə imkanları da tələb olunur.
Bahalı avadanlıq, peşəkar məşqçilər, beynəlxalq yarışlara səfərlər və xüsusi infrastruktura çıxış bu idman növlərini geniş kütlə üçün əlçatmaz edə bilər. Bir çox hallarda idmançılar yalnız məşqlərə deyil, həm də avadanlıqlara, texniki xidmətə və logistika xərclərinə böyük vəsait sərf etməli olurlar.
Peşəkar səviyyədə çıxış etmək isə çox vaxt sponsorların dəstəyi və ya yüksək maliyyə imkanları olmadan mümkün deyil.
İdmanı bahalı edən əsas amillər
İdmanın bahalı olması bir neçə əsas faktordan asılıdır. Bunlara aşağıdakılar daxildir:
- xüsusi və yüksək texnologiyalı avadanlıq
- peşəkar məşqçilər və dəstək komandası
- beynəlxalq yarışlara səfərlər
- klub və federasiya üzvlük haqları
- texniki xidmət və avadanlığın yenilənməsi
Peşəkar səviyyədə çıxış edən idmançılar üçün bu xərclər daha da artır. Bəzi hallarda isə komanda büdcələri milyonlarla dollar təşkil edir.
1. Formula 1
Formula 1 dünyanın ən bahalı idman növlərindən biri hesab olunur. Bu yarışlarda istifadə olunan bolidlərin qiyməti 12–20 milyon dollar arasında dəyişə bilər. Bundan əlavə, yarışçıların istifadə etdiyi yanğına davamlı kostyumlar, dəbilqələr, əlcəklər və xüsusi ayaqqabılar da minlərlə dollar dəyərində olur.
Kartinq mərhələsindən Formula 1 səviyyəsinə qədər bir pilotun yetişdirilməsi təxminən 8–10 milyon dollar tələb edə bilər. Komandaların illik büdcəsi isə bəzi hallarda 450 milyon dolları keçə bilər. Bu məbləğə səyahətlər, əməkhaqları, tədqiqat işləri və bolidlərin təkmilləşdirilməsi daxildir.
2. Yaxta yarışları
Yaxta yarışlarında əsas xərc yüksək səviyyəli texniki avadanlıqlardır. Məsələn, Amerika Kubokunda iştirak edən yarış yaxtasının qiyməti təxminən 10 milyon dollar ola bilər.
Bununla yanaşı, ekipajın hazırlanması, illik texniki xidmət, sığorta, marina haqları və yaxtaların müxtəlif ölkələrə daşınması kimi əlavə xərclər də mövcuddur. Hətta daha kiçik yarış yaxtaları belə təcrübəli komanda, təhlükəsizlik avadanlıqları və müasir naviqasiya sistemləri tələb edir.
3. Polo
Polo həm komanda oyunu, həm də ən bahalı idman növlərindən biridir. Bu idman növündə hər bir oyunçu bir neçə at saxlamalıdır. Polo üçün istifadə olunan atların qiyməti 40 min dollardan 200 min dollara qədər dəyişə bilər.
Oyun zamanı atlar tez-tez dəyişdirildiyi üçün bir mövsümdə hər oyunçunun 6–10 atı olur. Atların saxlanılması, qidalanması, baytarlıq xidmətləri və daşınması əlavə böyük xərclər yaradır. Turnirlərə qatılmaq, klub üzvlükləri və beynəlxalq logistika isə xərcləri daha da artırır.
4. Bobslay
Bobslay Olimpiya proqramına daxil olan ən texniki və bahalı qış idman növlərindən biridir. Olimpiya səviyyəli bobslayın qiyməti 100 min dollara qədər ola bilər.
Bununla yanaşı, idmançılar xüsusi ayaqqabılar, aerodinamik kostyumlar, fərdi dəbilqələr və digər avadanlıqlara da pul xərcləyirlər. Dünyada bobslay traslarının az olması səbəbindən idmançılar məşq üçün tez-tez müxtəlif ölkələrə səfər etməli olurlar. Komandalarda mexaniklər və mühəndislər də fəaliyyət göstərir.
5. Tennis
Tennis ilk baxışda sadə görünsə də, peşəkar səviyyədə olduqca bahalı idman növüdür. Raketlər, simlərin tez-tez dəyişdirilməsi, geyim və ayaqqabılar hər il minlərlə dollar tələb edir.
Beynəlxalq turnirlərdə iştirak edən tennisçilərin illik xərcləri 150–200 min dollar arasında ola bilər. Bu məbləğə məşqçilər, səyahətlər, yaşayış xərcləri və turnir logistikasına çəkilən vəsait daxildir. Gənc tennisçilərin elit səviyyəyə çatması üçün isə bəzən illik 50 min dollardan çox maliyyə tələb olunur.
6. At yarışları
At yarışlarında əsas xərclərdən biri yarış atlarının alınmasıdır. Perspektivli bir atın qiyməti 12 min dollardan 25 min dollara və ya daha yüksək ola bilər.
Lakin bu, ümumi xərclərin yalnız başlanğıcıdır. Atların saxlanılması, məşqçi xidmətləri, xüsusi qidalanma, daşınma və tövlə xərcləri illik büdcəni əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Böyük yarışlarda iştirak üçün qeydiyyat haqları da minlərlə dollar təşkil edə bilər. Bundan əlavə, damazlıq və sığorta xərcləri də mövcuddur.
Nəticə
Bu idman növləri yalnız fiziki bacarıq deyil, həm də ciddi maliyyə resursları tələb edir. Formula 1 bolidlərinin milyonlarla dollar dəyərində olması, poloda istifadə olunan bahalı atlar və ya beynəlxalq turnirlərdə iştirak üçün böyük logistika xərcləri bu sahələrin niyə elit idman növləri hesab edildiyini göstərir.
Bir çox insan bu idman növlərini yalnız tamaşaçı kimi izləyir. Çünki peşəkar səviyyədə iştirak etmək üçün tələb olunan maliyyə imkanları əksər idmançılar üçün əlçatan deyil. Bu səbəbdən belə idman növləri təkcə yarış deyil, həm də böyük maliyyə layihələri kimi qiymətləndirilir.
