UEFA reytinqi futbol federasiyalarının Avropa kuboklarındakı nəticələrinə əsasən hesablanır. Bu göstərici hər bir ölkənin gələcək mövsümdə UEFA turnirlərində – Çempionlar Liqası və Avropa Liqasındakı – neçə komanda ilə təmsil olunacağını müəyyənləşdirir. Reytinq sistemi son beş mövsümdə əldə olunan nəticələrin cəminə əsaslanır.
Klubların xal toplama qaydası
Hər klub mövsüm ərzində keçirdiyi UEFA oyunlarına görə müəyyən sayda xal qazanır. Qazanılan xallar həm Çempionlar Liqası, həm də Avropa Liqasının müxtəlif mərhələlərinə görə fərqlənir.
- İlkin (seçmə) mərhələlərdə:
- Qələbə üçün – 1 xal
- Heç-heçə üçün – 0,5 xal
- Əsas mərhələlərdə (qrup və pley-off oyunları):
- Qələbə üçün – 2 xal
- Heç-heçə üçün – 1 xal
Bundan əlavə, klublara müəyyən mərhələlərə yüksəldiklərinə görə bonus xalları verilir:
- Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə çıxışa görə – 4 xal
- Çempionlar Liqasının 1/8 finalına çıxışa görə – 5 xal
- Çempionlar Liqası və ya Avropa Liqasının 1/4 final, yarımfinal və final mərhələlərinə çıxışa görə – 1 xal
Bu sistem hər klubun beynəlxalq arenadakı performansını obyektiv şəkildə qiymətləndirməyə imkan verir.
Ölkə üzrə mövsümlük əmsalın hesablanması
Ölkə (federasiya) reytinqi bir mövsüm ərzində həmin ölkə təmsilçilərinin topladığı nəticələrə əsasən formalaşır. Hesablanma sadədir:
Bütün klubların bir mövsümdə qazandığı ümumi xal toplanır və bu rəqəm həmin ölkədən turnirlərdə iştirak edən klub sayına bölünür. Beləcə mövsümlük orta göstərici — yəni ölkə əmsalı əldə olunur.
Məsələn, bir ölkədən 5 komanda yarışırsa və onların birlikdə qazandığı xal cəmi 15-dirsə, ölkə əmsalı 15:5=3,0 olur. Bu göstərici növbəti mərhələdə ümumi reytinqin tərkib hissəsidir.
Ümumi UEFA reytinqinin formalaşdırılması
Ümumi reytinq son beş mövsümün əmsallarının cəminə əsaslanır. Hər bir ölkənin son beş illik nəticələri üst-üstə toplanır. Beşinci mövsüm kimi cari mövsüm də daxil edilir.
Əgər iki ölkənin eyni ümumi göstəricisi varsa, sonuncu mövsümdə daha yaxşı əmsal yığan ölkə cədvəldə üstün sayılır.
Nümunə: Azərbaycanın 2025/2026 mövsümündə UEFA reytinqi
2025/26 mövsümündə Azərbaycanı UEFA turnirlərində beş klub təmsil edirdi — “Qarabağ”, “Neftçi”, “Sabah”, “Zirə” və “Qəbələ”. Hər biri fərqli nəticələr qazandı:
- “Qarabağ” FK: 5 xal (4 xal – Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinə çıxışa görə, 1 xal – “Slaviya” ilə heç-heçəyə görə).
- “Neftçi”: 7 xal (3 xal – seçmə mərhələlərdə 3 qələbəyə görə, 4 xal – Avropa Liqasının qrup mərhələsində “Ferentsvaroş” və “PAOK” üzərindəki qələbələrə görə).
- “Sabah”: 1 xal (“Fiorentina” ilə heç-heçəyə görə Avropa Liqasının qrup mərhələsində).
- “Zirə”: 0,5 xal (“Astana”ya qarşı heç-heçəyə görə seçmə mərhələdə).
- “Qəbələ”: 0 xal.
Ümumi nəticə 13,5 xal oldu. Bu göstərici 5 klubun sayına bölündü:
13,5 ÷ 5 = 2,7.
Beləliklə, Azərbaycanın həmin mövsümdə UEFA əmsalı 2,7 olaraq qeydə alındı.
Bu sistem hər mövsüm dinamik dəyişir və ölkələrin ümumi futbol səviyyəsini Avropa turnirlərindəki nəticələr əsasında müəyyənləşdirir. Güclü nəticə göstərən assosiasiyalar növbəti mövsümdə daha çox klubla yarışmaq imkanı qazanır — bu da həm ölkənin futbol nüfuzuna, həm də liqanın reytinqinə birbaşa təsir göstərir.
